TamSaha 262. Sayı / Eylül 2026

selmesi; kıyı erozyonu, ta ş kınlar ve tuzlu suyun sınırlı tatlı su kaynak- larına karı ş ması gibi sorunları beraberinde getiriyor. Kiribati’nin dünyada en fazla tanınan sporcularından biri olan halterci David Katoatau, yıllar önce bu gerçe ğ i bütün dünyanın gözü önünde anlatmaya çalı ş mı ş tı. 2008 Pekin, 2012 Londra ve 2016 Rio Olimpiyatları’nda ülkesini temsil eden Katoatau, Rio’da kaldırı ş larının ardından yaptı ğ ı danslarla seyirci- lerin dikkatini çekti. Fakat dans yalnızca bir kutlama de ğ ildi. Katoatau bunu, yükselen deniz seviyelerinin ülkesine yönelik tehdidini dünyaya anlatmak için kullanıyordu. Kiribati yıllardır dünyaya sesini duyurmanın yollarını arıyor. Ş imdi o yollardan biri de futbol. Futbolun hikâyesi 1950’lerde ba ş ladı Kiribati’de futbolun hikâyesi millî takımdan da eski. Organize olma- yan ilk kar ş ıla ş maların izleri 1950’lere kadar uzanıyor. 1950’lerin sonlarına do ğ ru köy takımları birbirleriyle oynamaya ba ş ladı. 1960’larda ise Noel, Paskalya ve millî bayramlar gibi özel günlerde köyler arası maçlar düzenlemek için komi- teler olu ş turuldu. Futbol federas- yonu 1980’de kuruldu; dört yıl sonra ülkenin bilinen ilk ulusal futbol turnuvası düzenlendi. 1984’teki ilk turnuvanın finalinde South Tarawa, Abaiang’ı 3-1 ma ğ lup etti. İ lerleyen yıllarda bu rekabet, bugün Kiribati sporunun en önemli bulu ş malarından biri olan Te Runga’nın futbol aya ğ ında ya ş amaya devam etti. Millî takımın renkleri de ülkenin kimli ğ ini ta ş ıyor. 2025’te tanıtılan iç saha formasında Kiribati bayra ğ ın- dan esinlenen kırmızı ve turuncu tonlarının altında beyaz dalgalar ve koyu lacivert bölümbulunuyor. Gö ğ üsteki yükselen güne ş ve üze- rinde uçan fregat ku ş u da yine ülke bayra ğ ından geliyor. Kısacası Kiri- bati sahaya çıktı ğ ında yalnızca bir formayı de ğ il, Pasifik’teki küçük ülkesinin sembollerini de üzerinde ta ş ıyor. Fakat o formayı uluslararası bir maçta görebilmek uzun zamandır mümkün de ğ il. Sonmaç 2011’de Kiribati’nin ilk kayıtlı uluslararası maçı, ba ğ ımsızlı ğ ın kazanıldı ğ ı 1979 yılında Fiji’de düzenlenen Güney Pasifik Oyunları’nda oynandı. Rakip ev sahibi Fiji’ydi. Kiribati sahadan 24-0 yenik ayrıldı. Takımdaha sonra 2003 ve 2011 Pasifik Oyun- ları’nda da yer aldı; ancak bugüne kadar resmî bir uluslararası galibi- yet elde edemedi. 2003 Güney Pasifik Oyunları, galibi- yete en fazla yakla ş ılan turnuvalar- dan biri oldu. Tuvalu kar ş ısında Lawrence Nemeia’nın iki gol bul- du ğ u kar ş ıla ş mayı Kiribati 3-2 kay- betti. Ardındanmillî takım sekiz yıl boyunca uluslararası sahneden uzak kaldı. 2011’de Yeni Kaledonya’daki Pasifik Oyunları için yeniden toplandılar. Fiji’ye 9-0, Cook Adaları’na 3-0 ye- nildiler. Papua Yeni Gine kar ş ısında skor 17-1 oldu. Turnuvadaki son rakip Tahiti’ydi. Tarih 5 Eylül 2011. Tahiti kar ş ıla ş - mayı 17-1 kazandı. Kiribati’nin go- lünü Erene Bwakineti attı. O gün kimse bunun Kiribati’nin yıllarca oynayaca ğ ı son uluslararası millî maç olaca ğ ını bilmiyordu. Ama öyle oldu. Bugün Kiribati’de 15 ya ş ındaki bir çocuk, do ğ du ğ u günden beri ülkesi- nin erkekmillî futbol takımını uluslararası bir kar ş ıla ş mada hiç seyretmedi. Millî takım sustu, adalarda top dönmeye devam etti Ancakmillî takımın ortadan kay- bolması Kiribati’de futbolun da kayboldu ğ u anlamına gelmiyor. Te Runga bunun en iyi göstergesi. Organizasyon, Kiribati’nin farklı adalarından sporcuları Tarawa’da bulu ş turuyor. Birçok bran ş ın yer aldı ğ ı oyunlarda futbol en fazla ilgi gören dallardan biri. Takımlar ba ş - kente kimi zaman küçük uçaklarla, kimi zaman teknelerle ula ş ıyor. Bu yolculuklar, Te Runga’yı yalnızca bir spor organizasyonu de ğ il, adalar arasındaki futbol ba ğ ını ayakta tutan bir bulu ş ma noktası hâline getiriyor. Ş ampiyonluk kayıtları da futbolun uluslararası sessizlik yıllarında içe- ride ya ş amaya devam etti ğ ini gös- teriyor. 2019’da Betio Town Council, 2023’te yine Betio, 2025’te ise Tarawa Urban Council Te Runga ş ampiyonu oldu. Bilinen ş ampiyon- luklarda Betio Town Council altı kezle listenin ba ş ında bulunuyor. İ ngiltere Premier Lig ve İ spanya LaLiga da Kiribati’de takip ediliyor. Ancak dünyanın ba ş ka yerlerinde sıradan kabul edilen bir futbol ma- çını televizyondan izlemek bile bu- rada her zaman garanti de ğ il. 2026 Dünya Kupası öncesinde kar ş ıla ş maların ülkede canlı ya- yımlanabilmesi için federasyonun FIFA ile çalı ş ma yürütmesi bunun göstergelerinden biriydi. Kiribati’nin uluslararası futbola dönü ş mek için bir fırsatı aslında 2023’te vardı. Erkekmillî takımı, Solomon Adaları’nın ba ş kenti Honiara’da düzenlenecek Pasifik Oyunları’na hazırlanıyordu. Fakat turnuvanın ba ş lamasına yalnızca iki hafta kala takım organizasyondan çekildi. Kararın nedenine ili ş kin kamuo- yuna net bir açıklama yapılmadı. Böylece Kiribati, 2011’den sonraki üçüncü Pasifik Oyunları’nı da kaçırmı ş oldu. Bir kez daha sahaya çıkamadılar. Ama asıl mesele yalnızca bir takım kurup uça ğ a bindirmek de ğ il. Millî takımı toplamak bile bir operasyon Kiribati’nin ba ş kent bölgesindeki Bonriki Uluslararası Havalimanı ile ülkenin di ğ er uluslararası havali- manının bulundu ğ u Kiritimati Adası arasında yakla ş ık 3 bin 300 kilo- metre var. Bu tek rakambile ülke- nin co ğ rafyasını anlatmaya yetiyor. Kiribati’de “millî takımı toplamak”, birkaç ş ehirde ya ş ayan futbolcuları kampa ça ğ ırmak anlamına gelmi- yor. Pasifik’e yayılmı ş adalardaki oyuncuları önce Tarawa’da bir araya getirmek, sonra onları ba ş ka bir Pasifik ülkesine götürmek gereki- yor. Avrupa futbolunda sıradan kabul edilen bir deplasman, Kiribati için ekonomik ve lojistik bir operas- yona dönü ş ebiliyor. Federasyon ş imdi bu sorunu farklı bir yöntemle a ş maya çalı ş ıyor. Ba ş - kan Eriati Reebo’nun planlarından biri, ülkenin en iyi 24 futbolcusunu 145 144