TamSaha 254. Sayı / Ocak 2026

çizgisiyle kesi ş ti ğ i noktanın yakınla- rında olmasına ra ğ men ceza saha- sında uygun durumda olan Pele’yi fark edip ona uzun bir top göndermi ş , Pele de kale önünde daha müsait durumda olan Jairzinho’nun önüne bu topu ka- fayla indirmi ş ti. Jairzinho belki istedi ğ i gibi vuramayacaktı ama dokunması bile topun a ğ lara gitmesi için yeterli oluyordu. Brezilya farkı ikiye çıkartmı ş ve İ talya’nın gardını dü ş ürmü ş tü. Üçüncü ş ampiyonluk artık çok ya- kındı. Bu golle birlikte Jairzinho da Dünya Kupalarında ilkmaçtan final maçına kadar her kar ş ıla ş mada en az bir gol atan ilk (ve ş u ana kadarki tek) futbolcu olarak tarihe geçiyordu. Dünya Kupalarının kolektif açıdan en güzel golü 86’ncı dakikaya gelindi ğ indeyse kolektif açıdan Dünya Kupalarında atılmı ş belki de en güzel gole tanıklık edilecekti. Önce Tostao, kendi yarı alanına gelip sa ğ taraftan ilerlemeye çalı ş an Antonio Juliano’dan topu çalıyordu. Tostao sonra savunmada Piazza’ya, o da önündeki Clodoaldo’ya oynuyordu. Clodoaldo’dan Pele’ye, ondan Gerson’a, sonra yine Clodo- aldo’ya… Clodoaldo önündeki rakiple- rinden sıyrılıp topu solundaki Rivellino’ya aktarıyor, Rivellino da uzun bir pasla İ talya ceza alanının sol kö ş esindeki Jairzinho’yu görüyordu. Kaleye paralel hareketlenen Jairzinho, yarımyuvarlak üzerine gelen Pele’yi topla bulu ş turacak, Pele de topu sa ğ kanattan bindiren Carlos Alberto’nun önüne yuvarlayacak ve kaptan da topa bütün gücüyle vurarak perdeyi kapatacaktı. Brezilya bu golle maçı 4-1 kazanıyor ve üçüncü kez dünyanın zirvesine çıka- rak Jules Rimet Kupası’nın da daimî sahibi oluyordu. Ancak kazanımları bununla da sınırlı de ğ ildi. Turnuva bo- yunca ş iir gibi bir futbol oynamı ş lar, Jairzinho’dan Rivellino’ya, Gerson’dan Tostao’ya ve tabiî ki Pele’ye kadar bütünmüthi ş yıldızlarıyla futbolse- verleri mest etmi ş ler ve “Tüm zaman- ların en iyi takımı kim?” sorusuna da kendilerini seyreden ço ğ u ki ş inin te- reddütsüz “1970 Brezilyası” demesini sa ğ layacak ş ekilde güzel oyunlarını hâfızalara kazımı ş lardı. Üzerinden yakla ş ık elli altı yıl geçmi ş olmasına kar ş ın bu kanı hâlâ geçerlili ğ ini koru- yorsa zaten üzerine daha fazla söyle- necek söz de herhalde olmasa gerek. 1970 Dünya Kupası’nın en büyük yıl- dızlarından birine dönü ş en Rivelli- no’yu artık dünyada futbolla ilgilenen herkes tanıyordu. Kendisiyle özde ş le- ş en pos bıyı ğ ı ve ondan yıllar sonra Ronaldo, Ronaldinho, Cristiano Ro- naldo ve Neymar gibi yıldızların da sıkça deneyece ğ i flip-flap çalımını ilk popülerle ş tiren futbolcu olması da ona ayrı bir tanınırlık sa ğ lamı ş tı. GelgelelimMeksika’dan Brezilya’ya bir ulusal kahraman olarak dönen Rivelli- no’nun Corinthians forması altındaki mâkûs tâlihi bundan sonra da de ğ i ş - meyecekti. Dünya Kupası sonrasın- daki üç sezonda Corinthians, Sao Paulo Eyalet Ligi’nde üçüncü sıradan yukarısını göremezken Brezilya Ulusal Ş ampiyonası’ndaysa sadece bir kez yarı final oynayabilmi ş ti. Dört yıl sonra eski Brezilya’dan eser yoktu Sırada 1974 Dünya Kupası vardı. Ancak son ş ampiyon Brezilya’nın artık bir ge- rileme döneminde oldu ğ unu söylemek abartı sayılmazdı. 10 yılı a ş kın bir süre boyunca takımın en büyük yıldızı ko- numunda olan Pele, millî forma altın- daki sonmaçına üç sene önce çıkmı ş ve uluslararası kariyerini noktalamı ş tı. Dört sene önceki ş ampiyon takımın orta sahadaki beyni olan Gerson da yakın zamanda futbolu bırakmı ş tı. En büyük talihsizli ğ iyse takımın golcüle- rinden Tostao ya ş amı ş tı. Yıldız oyuncu, retina dekolmanı sorunuyla kar ş ı kar- ş ıya kalmı ş tı ve futbola devam etmesi hâlinde gözünü kaybetme tehlikesi büyüktü. Bu nedenle de Tostao henüz 26 ya ş ındayken futbol kariyerini noktalama kararı almı ş tı. Böylece Bre- zilya’nın 1970’teki ş ampiyonlu ğ unda aslan payına sahip olan be ş liden 106 geriye sadece Rivellino ile Jairzinho kalmı ş tı ve gidenlerin yerine benzer kalitede yenilerinin de gelmemi ş olması, Brezilya’nın i ş ini bir hayli güçle ş tirmekteydi. Brezilya, turnuvanın ilk turunda Yugoslavya, İ skoçya ve Zaire ile aynı gruba dü ş mü ş tü. Sambacılar, grupla- rındaki ilkmaçlarında da Yugoslavya kar ş ısında golsüz e ş itli ğ i bozamamı ş tı. Daha da fenası, ikinci maçta da se- naryo farklı de ğ ildi. Sambacılar bu kez de İ skoçya’yla 0-0 berabere kalmı ş - lardı. Bu durumda Yugoslavya- İ skoçya maçının berabere bitmesi ihtimaline kar ş ı Brezilya’nın tur atlayabilmesi için sonmaçında Zaire’yi en az üç farkla yenmesi gerekmekteydi. Sambacılar Zaire maçına hızlı girip 12’nci dakikada Jairzinho ile golü buluyorlardı belki ama devamı uzun süre gelmiyordu. Maçın ilk yarısı da 1-0’la geride kal- mı ş tı ve di ğ er taraftaki İ skoçya-Yu- goslavya maçında beklendi ğ i gibi henüz “gol” sesi yoktu. Dakikalar ilerledikçe stres artsa da 66’ncı dakikada yarımyuvarlak üze- rinde topu önünde bulan Rivellino o raket gibi sol aya ğ ıyla hârika bir ş ut çıkartarak a ğ ları sarsıyor ve Brezilya- lıların derin bir “oh” çekmesini sa ğ lı- yordu. 13 dakika sonra bir gol de Valdomiro’dan gelmesi üzerine Bre- zilya maçı 3-0 kazandı ve üç takımın dörder puanla bitirdi ğ i gruptan İ skoç- ya’nın averajla önünde ikinci olarak bir üst tura yükseldi. İ kinci turdaki çabası yetmedi İ kinci tur gruplarındaysa Brezilya’nın rakipleri çok daha zorluydu. Turnuva- nın o ana kadar en çok parlayan ta- kımı konumundaki Hollanda’nın yanı sıra ezeli rakipleri Arjantin ve Demok- ratik Almanya’yla kar ş ı kar ş ıya geleceklerdi. Demokratik Almanya kar ş ısında ilkmaçta da Brezilya’nın alı ş ılmadık yavan futbolu sürüyordu. Yaratıcılıktan ve estetikten bir hayli uzak kalan Brezilya, yine de aradı ğ ı galibiyeti, 60’ıncı dakikada yarımyu- varlak üzerinden kazandı ğ ı serbest vuru ş ta Rivellino’nun klasik gollerin- den biri gelince almayı bilmi ş ti. Böy- lece 1-0 kazanan Brezilya, üst üste dördüncümaçını da gol yemeden ta- mamlamı ş tı. Ancak Hollanda’nın oy- nadı ğ ı futbolla Brezilya’nınki yan yana koyuldu ğ unda artık Sambacılara final için çok az ki ş inin ş ans tanıdı ğ ı da bir gerçekti. Arjantin ile Brezilya arasındaki müca- deleyse özellikle Arjantin açısından ‘tamamya da devam’ niteli ğ i ta ş ıyordu. Kazanamamaları hâlinde, averajları da kötü oldu ğ u için ikincilik ş ansları dahi tükenecekti. Brezilya ise turnuvadaki varlı ğ ını Rivellino’nun sihirli sol aya- ğ ına ba ğ lı olarak sürdürece ğ e benzi- yordu. Zira 32’nci dakikaya gelindi- ğ inde Rivellino yakla ş ık 25 metre me- safeden hârika bir ş utla alt kö ş eden a ğ ları buluyor ve Brezilya bu golle 1-0 öne geçiyordu. Arjantin ise bu gole cevabı üç dakika içerisinde, benzer güzellikle bir golle verecekti. Yarım yuvarlak üzerinden kazanılan serbest atı ş ta Miguel Angel Brindisi topu Brezilya kalesinin tavanına asmı ş tı. Kar ş ıla ş manın ilk yarısı da 1-1’lik e ş itlikle sona erecekti. İ kinci yarıya geçildikten sonraysa 49’uncu dakikada Jairzinho, Arjantin a ğ larını bir kez daha havalandırarak Brezilya’yı 2-1’lik üstünlü ğ e ta ş ıdı. Sambacılar bu golle kar ş ıla ş madan galip ayrılacak ve ş ansını sonmaça 107 Rivellino, son yıllarında Brezilya Millî Takımı’nın kaptanlı ğ ını da üstlenmi ş ti.... Rivellino, İ ngiltere kar ş ısında...