TamSaha 263. Sayı / Ekim 2026

Pele’nin ayak izlerinin hemen yanına kendi adını yazdırdı. Birkaç ay sonra Çin’deki 2007 Dünya Kupası yarı finalinde ABD ile kar ş ıla ş tılar. Brezilya’nın 4-0 ka- zandı ğ ı tarihî gecenin 78’inci daki- kasında Marta’nın kaydetti ğ i gol, dünya futbol literatürüne girdi: Ceza sahası kö ş esinde sırtı kaleye dö- nükken topu sa ğ topu ğ uyla rakibi- nin üzerinden a ş ırdı, di ğ er taraftan geçip içeri yöneldi, savunmacıyı ters ayakta bırakıp kaleci Scurry’yi çalımlayarak topu a ğ lara yuvarladı. Turnuvayı yedi gol ve be ş asistle ta- mamlayarak hemAltın Top hemde Altın Ayakkabı ödüllerini kazandı. Ancak finalde Almanya kar ş ısında 60’ıncı dakikada kullandı ğ ı penal- tıyı kaleci Nadine Angerer kurta- rınca, Brezilya 2-0 kaybetti ve ş ampiyonluk kupası ellerinden kaydı. 2008 Pekin Olimpiyatları finalinde ise yine rakip ABD idi. Maç boyunca üstün oynayan, pozisyonları üreten Brezilya oldu ancak normal süresi 0-0 bitenmüsabakanın uzatma da- kikalarında Carli Lloyd’un ceza sa- hası dı ş ından attı ğ ı sert ş ut dire ğ in dibinden a ğ larla bulu ş tu ve Brezil- yalı yıldız boynunda yine gümü ş madalyayla kaldı. 2011 Dünya Kupası çeyrek finalinde ABD ile randevuları, futbol tarihinin en dramatik kar ş ıla ş malarından birine sahne oldu. 65’inci dakikada Rachel Buehler’in ceza sahasında Marta’ya yaptı ğ ı faul sonrası kırmızı kart görmesiyle ABD 10 ki ş i kaldı. Yıldız golcü penaltıyı gole çevirerek skoru dengeledi. Uzatmalarda ceza sahasında ş ık bir yarımvoleyle ta- kımını 2-1 öne geçirdi. Ancak uzat- manın son anlarında, 120+2’nci dakikada Megan Rapinoe’nun orta- sında AbbyWambach’ın attı ğ ı kafa golü skoru 2-2’ye getirdi ve penaltı atı ş ları sonucunda Brezilya elendi. 2024 Paris Olimpiyatları’nda ise 38 ya ş ında kariyerinin üçüncü Olimpi- yat finaline çıktı. ABD’ye Mallory Swanson’ın golüyle 1-0ma ğ lup olmak, Brezilya’yı üçüncü kez Olim- piyat gümü ş madalyasına mahkûm etti. Kulüp kariyerinde ise Amerika Bir- le ş ik Devletleri liginin emekleme ve yeniden yapılanma dönemlerine tanıklık etti. 2009’da kurulanWo- men’s Professional Soccer (WPS) li- ginde Los Angeles Sol formasıyla 20 maçta 10 gol atarak ligin hem en de- ğ erli oyuncusu (MVP) hemde gol kraliçesi oldu. Kulüp sezon sonunda ekonomik nedenlerle faaliyetlerini durdurdu. 2010’da FC Gold Pride’a geçti. Kanada efsanesi Christine Sinclair ile kurdu ğ u etkili hücum ortaklı ğ ıyla 24maçta 19 gol kayde- dip takımı ş ampiyon yaptı, finalde Philadelphia Independence a ğ larını sarsıp yine MVP ve Altın Ayakkabı ünvanlarını aldı. Ne yazık ki bu kulüp de sezon sonunda kapandı. 2011’deWestern NewYork Flash formasıyla Christine Sinclair ve genç AlexMorgan ile forvet hattını payla ş tı; 14maçta 10 gol atarak üst üste üçüncü kez lig ş ampiyonlu ğ u ve gol kraliçeli ğ i sevinçlerini ya ş adı. Üç yılda üç farklı ABD kulübüyle üç lig ş ampiyonlu ğ u kazandı, ancak lig organizasyonu henüz ticarî sürdü- rülebilirli ğ ini sa ğ layamadı ğ ı için da- ğ ılma sürecine girdi. 2012’de İ sveç’e geri döndü. Tyresö FF ile 2012’de İ sveç Ligi ş ampiyonu oldu. 2014 Ş ampiyonlar Ligi fina- lindeWolfsburg a ğ larına iki mü- kemmel gol bırakmasına ra ğ men takımının 4-3 ma ğ lup olmasına engel olamadı. Maçtan haftalar sonra Tyresö kulübü de iflâs etti ğ ini duyurdu. FC Rosengard ile 2014 ve 2015’te iki lig ş ampiyonlu ğ u daha kazandıktan sonra 2017’de Ameri- kan Ulusal Kadınlar Futbol Ligi (NWSL) ekibi Orlando Pride’a transfer oldu. Marta, kariyerinin olgunluk döne- minde fiziksel patlayıcılı ğ a dayalı bir forvet profilinden, oyunu derinden yönlendiren, pas temposunu ayar- layan, genç oyuncuları saha içinde e ğ iten bilge bir oyun kurucuya ev- rildi. Orlando Pride formasıyla 100’ün üzerinde resmî maça çıka- rak kulübün bayrak sporcusu oldu ve 2024 sezonunda takımını NWSL Shield zaferine ta ş ıdı. Dünya Kupası sahnesinde ise 2003, 2007, 2011, 2015, 2019 ve 2023 olmak üzere altı farklı turnuvada boy gös- terdi. 18 Haziran 2019’da İ talya a ğ la- rına bıraktı ğ ı penaltı golüyle Dünya Kupası kariyerindeki 17’nci golüne ula ş tı. Böylece 16 gollü Alman for- vet Miroslav Klose’yi geride bıraka- rak Dünya Kupası tarihinin en çok gol atan futbolcusu ünvanını tek ba ş ına ele geçirdi. 2026 Dünya Ku- pası’nda Lionel Messi ve Kylian Mbappe turnuva tarihindeki toplam gol sayılarıyla bu rekoru geride bı- rakmı ş olsalar da Marta’nın kadın- erkek ayrımı olmaksızın ta ş ıdı ğ ı 17 gollük zirve mirası, futbol literatü- rünün en görkemli ba ş arılarından biri olarak kayıtlara geçti. Brezilyalı efsane ayrıca be ş farklı Dünya Ku- pası turnuvasında gol sevinci ya ş a- yan ilk futbolcu ünvanını da kariyerine ekledi. E ş itlik ilkesi ve ölümsüz miras Marta, kariyeri boyunca ye ş il saha- daki teknik üstünlü ğ ünü saha dı- ş ındaki spor ahlâkı ve toplumsal fayda mücadelesiyle birle ş tirdi. 2010 yılından bu yana Birle ş mi ş Milletler nezdinde elçilik görevleri yürüten Brezilyalı yıldız, 2018’den itibaren BMKadın Birimi İ yi Niyet Elçisi sıfa- tıyla kız çocuklarının e ğ itime ve spora eri ş imhakkını küresel kür- sülerde savundu. Kadın sporcuların eme ğ inin hak etti ğ i kurumsal de- ğ eri görmesi için ilkeli bir duru ş ser- giledi. Erkekmeslekta ş larına teklif edilen astronomik rakamların ya- nında, kadın futbolculara sunulan sembolik tekliflere kar ş ı da sessiz kalmadı. 2019 Dünya Kupası’nda hiçbir ticarî spor markasının logosunu ta ş ıma- yan kramponlarla sahaya çıktı. Kramponlarının üzerinde sadece sporda cinsiyet e ş itli ğ ini simgele- yenmavi ve pembe iki paralel çizgi yer alıyordu. Kendi kurdu ğ u “Go Equal” hareketinin telif gelirlerini ise kadın liderli ğ ini ve sporda fırsat e ş itli ğ ini destekleyen sivil toplum kurulu ş larına ba ğ ı ş ladı. 2008 yı- lında Fas’ta düzenlenen Birle ş mi ş Milletler Yoksullukla Mücadele yar- dımkar ş ıla ş masında sahaya çıka- rak, bu organizasyonda erkek futbolcularla aynı sahada forma giyen ilk kadın oyuncu ünvanını aldı. Yıllar sonra, 2014’te İ sviçre’nin Bern kentinde oynanan 11’inci Yok- sullukla Mücadele maçında ise Zi- nedine Zidane’a yaptı ğ ı ş ık asistle tribünlerin takdirini topladı. Brezilya AMillî Takımı formasını 200’ün üzerinde maçta terleten ve 122 resmî gol kaydeden yıldız aynı zamanda Pele (77) ve Neymar’ın (79) önünde, Brezilya Millî Takım ta- rihinin tüm zamanlardaki en golcü ismi ünvanını gururla koruyor. Marta Vieira da Silva belki bir Olim- piyat altınmadalyasını boynuna takamadı; ancak kadın futboluna bıraktı ğ ı mirasıyla, dünyanın dört bir yanında artık kimsenin “futbol topuyla ne i ş in var” diyemedi ğ i milyonlarca kız çocu ğ una örnek olmaya devam edecek… 58 59 Marta, ABD Kadın Ligi’ne de damgasını çok güçlü biçimde vurdu.