TamSaha 260. Sayı / Temmuz 2026

ise maçın genel gidi ş atını ş öyle özetliyordu: “Saldırmaya devam ettik ama gol atamadık. Bir an geliyor ki ya ş ananları hatırlamaya ba ş lıyorsunuz, kötü dü ş ünceler zihninizi kaplıyor.” Kolombiya, 52’nci dakikada Earnie Stewart’ın golüyle 2-0 geriye dü ş tü. Sonmaçta Stanford Stadyumu’nda İ sviçre’yi 2-0 yenseler de Roman- ya’nın ABD’yi 1-0 yenmesiyle A Grubu’nu son sırada tamamladı- lar. Altın nesil diye adlandırılan takım, ilk turdan eve dönüyordu. Maçın ardından Andres Escobar ka- meralara konu ş tu. Sesi sakindi. Çok zor bir an oldu ğ unu, yalnızca hata yüzünden de ğ il, takımın beklenti- leri kar ş ılayamaması yüzünden de üzgün oldu ğ unu söyledi. Turnuva- nın ardından önünde birkaç seçe- nek vardı. Ailesi Nevada’daydı, ziyaretlerine gidebilirdi. Dallas’ta bir radyo kanalı onu turnuva boyunca yorumcu olarak tutmak istiyordu. Milan teklifi için İ talya’ya gidebi- lirdi… Ni ş anlısı Pamela ile tatile gidebilirdi. Ama o Kolombiya’ya, Medellin’e, memleketine dönmek istedi. Bu karar, cesarettenmi yoksa saf bir özlemdenmi kaynak- lanıyordu, bilinmez. Kaptan büyü- dü ğ ü ülkeyi terk etmeden önce halka yüzünü göstermek istedi. Ülkesine döndü ğ ünde arkada ş ları ve ailesi çevresinde toplandı. Gazeteci arkada ş ı Velasquez onu El Tiempo gazetesi için kö ş e yazısı yazmaya ikna etti. Pamela Cas- cardo, ni ş anlısının o dönemde kaygılarını geride bıraktı ğ ını söylü- yordu: “Endi ş elerini unutmu ş tu. Uyarılar vardı ama çok gençti ve hayat doluydu. Hayatını ya ş amak istiyordu. Bilseydim, o gece onun evden çıkmasına izin vermezdim.” El Tiempo’da yayımlanan yazı, halkına seslendi ğ i son sözcüklerdi: “Hayat burada bitmiyor. Devam etmek zorundayız. Sadece iki seçe- ne ğ imiz var: Ya öfkenin bizi felç et- mesine izin veririz ve ş iddet devam eder ya da bunu a ş ar ve ba ş kala- rına yardım etmek için elimizden gelenin en iyisini yaparız. Bu bizim seçimimiz. Lütfen saygıyı koruya- lım. Yakında tekrar görü ş ece ğ iz çünkü hayat burada bitmiyor.” Bu satırlar, onu tanıyan herkesin yüre ğ inde bir sızı bırakarak hatırlanacak cümleler hâline geldi. Ölümünden sonra de ğ il, ölümünden önce yazılmı ş tı ama sanki sonrasını anlatıyormu ş gibiydi… Hayat burada bitti 1 Temmuz 1994 ak ş amı, Andres Escobar, Dünya Kupası’ndan dön- dü ğ ünden beri ilk kez arkada ş larını aramı ş tı. Takım arkada ş ı Chonto Herrera ondan evinde kalmasını istedi. Teknik direktör Maturana da aynı uyarıyı yapmı ş tı: “Ona ‘Sokak- lar tehlikeli’ dedim. Burada çatı ş - malar yumruklarla çözülmüyor. Evde kal. Ama Andres, ‘Hayır, halkıma yüzümü göstermeliyim.’ dedi.” El Poblado semtinde bir bar, ardın- dan El Indio gece kulübü. Arkada ş - larıyla birkaç kadeh içip di ğ er e ğ lenenlerle sohbet ederken küçük bir grup ona yakla ş maya ba ş ladı. Kendi kalesine attı ğ ı golle dalga ge- çiyorlardı, ba ğ ırıyorlardı; spikerler gibi “Gol!” diye tezahürat yapıyor- lardı. Escobar mekândan ayrıldı. Dı ş arıda da pe ş ini bırakmadılar. Otoparktaki arabasına binmi ş ti, onlar da takip etti. Pencereden ko- nu ş maya çalı ş tı. Golün futbol saha- larında olabilecek bir hata oldu ğ unu söyledi. Saygılı davranmalarında ısrar etti. Tartı ş ma tırmandı. 2 Temmuz 1994’ün ilk saatlerinde, saat yakla ş ık 03.00’te, Humberto Castro Munoz isimli kâtil arabanın penceresine bir tabanca dayadı ve Escobar’a altı el ate ş etti. Görgü ta- nıklarının ifadesine göre, her atı ş tan sonra “Gol!” diye ba ğ ırıyordu… Ambulans ça ğ rıldı, ama çok geçti. 27 ya ş ındaki futbolcu bir gece kulübünün otoparkında hayatını kaybetti. Katil kısa süre sonra tutuklandı. Ülkenin o dönemdeki nüfuzlu uyu ş turucu kaçakçıları Santiago ve Pedro Gallon karde ş lerin ş oförü ve korumasıydı. İ ddialara göre karde ş - ler, Kolombiya’nın Dünya Kupa- sı’ndaki maçlarına büyük paralar yatırmı ş ve kaybetmi ş lerdi. Savcı- lık, Gallon karde ş lerin Munoz’a emri verdiklerine inanıyordu. Ancak bunu kanıtlayacak bir delil buluna- madı ya da bulunmasına izin verilmedi. İ ddiaya göre karde ş ler, savcılı ğ a suçları tetikçiye yönlen- dirmeleri için 3 milyon dolar rü ş vet vermi ş ti. Munoz, 43 yıl hapis ceza- sına çarptırıldı. 2005 yılında iyi hal- den, yalnızca 11 yıl ceza çektikten sonra serbest bırakıldı. Gallon kar- de ş ler ise adaleti engellemek suçla- masıyla yalnızca 15 ay hapis yattıktan sonra beraat ettiler. “Neden?” sorusu hiçbir zaman tam olarak yanıtlanamadı. Pablo Esco- bar’ın yakın çevresinden uyu ş tu- rucu kaçakçısı Jhon Jairo Velasquez Vasquez, cinayetin bahis hesapla- rıyla ilgisinin olmadı ğ ını öne sürdü. Velasquez’e göre Gallon karde ş ler, Pablo Escobar’ı devirmelerinin ardından egoları ş i ş mi ş bir dünyada ya ş ıyordu. Birinin onlara “laf söyle- mesi” , bu ki ş i Kolombiya Millî Takımı’nın kaptanı da olsa, kabul edilemezdi. Teknik direktör Matu- rana ise yıllar sonra ş unu söyleye- cekti: “Toplumumuz Andres’i futbolun öldürdü ğ üne inandı. Aslında Andres, toplum tarafından öldürülen bir futbolcuydu.” Kolombiyalı futbolcunun ni ş anlısı Pamela Cascardo, cinayetin ardın- dan yıllar boyunca davanın pe ş ini bırakmadı. Munoz’un 11 yılda ser- best kalmasının, Gallon karde ş lerin devlet yetkililerine rü ş vet verdi ğ ini kanıtladı ğ ına inandı ğ ını söyledi. Hukukî gerçeklik, vicdanî gerçekli- ğ in hiçbir zaman tamkar ş ılı ğ ı olmadı. Cenaze günü Medellin’de hayat durdu. 120 bini a ş kın insan, ye ş il- beyazlı Nacional bayra ğ ına sarılı tabutun önünden geçti. Sokaklar “Adalet! Adalet!” sloganlarıyla in- ledi. Devlet Ba ş kanı Cesar Gaviria, Escobar’ın “saçma ş iddetin” kur- banı oldu ğ unu söyledi. Kız karde ş i- nin o ğ lu, dokuz ya ş ındaki ye ğ eni haklı çıkmı ş tı. Dünyada futbol kamuoyu da bu haberle ş ok oldu. FIFA’nın o dönemki genel sekreteri Sepp Blatter, “Bir Dünya Kupası’nda veya herhangi bir ba ş ka organizas- yonda, futbolda tanık oldu ğ um en üzücü gün.” dedi. Temmuz 2002’de anısını ya ş atmak için heykeli dikildi. Adını ta ş ıyan devasa bir spor kompleksi açıldı: Unidad Deportiva de Belen Andres Escobar Saldarriaga. 1998’de ailesi, dezavantajlı çocukların futbol oy- namasına imkân tanıyan Andres Escobar Projesi’ni kurdu. 2010’da ESPN “30 for 30” belgesel serisinde, Andres ile Pablo’nun, aynı soyadı ta ş ıyan iki Kolombiyalının, birbirin- den kopuk ama kaçınılmaz biçimde iç içe geçmi ş hikâyesi “ Th e Two Es- cobars”ı yayınladı. 2022’de Netflix, onun hayatından uyarlanan “Goles en contra” adlı mini diziyi yayınladı. Ş ubat 2026’da Santiago Gallon Henao, Meksika’nın Huixquilucan kentindeki bir restoranda vurularak öldürüldü. Kolombiya Cumhurba ş - kanı Gustavo Petro, Escobar’ın cinayetinden sorumlu oldu ğ una inanılan çete liderinin öldü ğ ünü duyurdu. 32 yıl geçmi ş ti. Andres Escobar bugün hâlâ “kendi kalesine gol attı ğ ı için öldürülen futbolcu” olarak biliniyor. Bu tanımlama belki do ğ ru ama eksik. Do ğ ru, çünkü o golün getir- di ğ i tartı ş ma o gece ya ş ananlara neden oldu. Eksik, çünkü asıl soru ş u: Hangi ülkede, hangi ş ehirde, hangi toplumda bir futbol hatası bu kadar a ğ ır bir bedel ödetebilir? Kolombiya’nın 1990’larındaki kaotik suça batmı ş gerçekli ğ i olmasaydı, gece otoparkta silahlı adamlar olmasaydı, büyük paralar bahis olarak yatırılmı ş olmasaydı, Andres Escobar birkaç ay sonra Milan formasını giyecek ve Pamela ile evlenecekti. Atletico Nacional taraftarları hâlâ maçlara onun foto ğ raflarını getiri- yor. Medellin’deki spor kompleksi- nin giri ş inde, adını ta ş ıyan alanın kapısında, genç çocuklar top oynu- yor; babasının kurdu ğ u organizas- yonun ruhumemleketinde ya ş amaya devam ediyor. Ve dünyanın herhangi bir yerinde biri, 1994 Dünya Kupası’nı anlat- maya ba ş ladı ğ ında, adı er ya da geç söyleniyor: Andres Escobar. “Hayat burada bitmiyor.” diye yaz- mı ş tı gazeteye. Belki kendi hayatı bitti ama adı tarihe yazıldı ve hiçbir zaman bitmeyecek; çünkü yazdı ğ ı cümle, ona inanmak isteyen Kolombiyalıların kalbinde ya ş amaya devam ediyor… Andres Escobar’ın hatırası tribünlerde hâlâ ya ş atılıyor. 111 110