TamSaha 258. Sayı / Mayıs 2026

Türkiye ile Yunanistan da 1949 yılında ABD önderli ğ inde, Sovyet tehdidine kar ş ı kurulan NATO ş emsiyesi altında bir araya gelmi ş ti. SSCB ise 1955 yılına gelindi ğ inde Do ğ u Avrupa cumhuri- yetlerini Var ş ova Paktı çatısı altında örgütleyecekti. Zaten 1991’e kadar sürecek So ğ uk Sava ş dönemi de bu Do ğ u-Batı ekseni etrafında ş ekillenecekti. Romanya Ordusu’nun takımı olarak kuruldu Steaua Bükre ş ’in hikâyesinde de Ro- manya’nın bu dönemde sosyalist yö- netime geçmi ş olması, altı çizilmesi gereken belki de ilk önemli ayrıntıydı. Zira Do ğ u Avrupa’daki tüm sosyalist ülkelerde oldu ğ u gibi Romanya’da da bu yönetimde ğ i ş ikli ğ inden itibaren futbol, bizzat devlet eliyle yapılandırı- lacaktı. Bu do ğ rultuda birçok spor kulübü de önemli devlet kurumlarına ba ğ lanacaktı. Örne ğ in Steaua Bükre ş , 1947 yılında ASA Bükre ş adıyla kurul- mu ş tu. ASA’nın açılımı “Asociatia Sportiva a Armatei” yani “Ordu Spor Birli ğ i” idi. Aslında kulüp, Romanya Krallı ğ ı’nın son demlerinde kurul- mu ş tu ama aynı yılın Aralık ayında Kral I. Michael’in tahtı terk etmesi ve yönetimi Gheorghe Gheorghiu-Dej yönetimindeki sosyalistlerin alması- nın ardından da bu kimli ğ e sahip çı- kılmı ş tı. Yine 1948 yılının Mayıs ayına gelindi ğ inde de Dinamo Bükre ş ku- lübü kurulmu ş ve Romanya İ çi ş leri Bakanlı ğ ı’na ba ğ lanmı ş tı. Benzer ş e- kilde Rapid Bükre ş ve CFR Cluj takım- ları, demiryolları üzerinden Ula ş tırma Bakanlı ğ ı’na, Universitatea Craiova, Universitatea Cluj ve Sportul Studen- tesc kulüpleri Millî E ğ itimBakanlı- ğ ı’na, Petrolol Ploie ş ti de Maden ve Petrol Bakanlı ğ ı’na ba ğ lanmı ş tı. ASA Bükre ş , 1948’de CSCA (Club Sportiv Central Al Armatei-Ordunun Merkezî Spor Kulübü) adını alırken 1950’lerde bu isim, CCA (Casa Central Al Armatei-Ordunun Merkezî Evi) olarak de ğ i ş tirilecekti. Nihayet 1961 yılında da “yıldız” anlamına gelen Steaua’yı adlarının ba ş ına ekleyecek- lerdi. Kırmızı-mavililer, 1951’den 1961’e kadar geçen 11 sezonda altı ş ampiyonluk elde ederek ilk parlak dönemlerini ya ş arlarken sonrasında 1980’lerin ortalarına dek en önemli rakipleri Dinamo Bükre ş ’in gerisinde kalacaklardı. 1962’den 1984’e kadar oynanan 23 sezonda Dinamo’nun elde etti ğ i 11 ş ampiyonlu ğ a kar ş ın Steaua üç kez ligi zirvede tamamlayabilmi ş ti. Ancak 1980’lerin ortasına do ğ ru Ste- aua, Rumen futbolunun ço ğ u gelecek vadeden, bir kısmı da son derece tec- rübeli olan birçok önemli ismini kad- rosuna katmaya ba ş lamı ş tı ve bu da yakın zamanda yapacakları patlama- nın habercisiydi. 1982’de, 18 ya ş ındaki libero Miodrag Belodedici, küçük bir kulüp olan Luceafarul’dan transfer edilmi ş ti ve kendisi birkaç sene içinde Avrupa’nın en önemli liberolarından birine dönü ş ecekti. 1984’teyse ülke futbolunun gördü ğ ü en sert ve gözü pek stoperlerden biri olacak Adrian Bumbescu, Olt Scornice ş ti’den alınıyor, böylece savunma hattında Belodedici’yi tamamlayacak parçaya da kavu ş uluyordu. 1980’lerde millî takımın iskeletini topladılar Yine 1984 yılında, Romanya futbolu- nun Gheorghe Hagi öncesinde orta sahadaki en önemli organizatörü di- yebilece ğ imiz Lazslo Bölöni de 31 ya- ş ında olmasına ra ğ men Targu Mure ş ekibinden transfer edilmi ş ti. Rumen futbolunun 1980’lerdeki en önemli hücum silahlarından birine dönü ş e- cek olan Marius Lacatu ş da 1983’te, henüz 19 ya ş ındayken Bra ş ov’dan Steaua’ya getirilmi ş ti. Aynı sezon ay- rıca üç yıl sonraki Avrupa ş ampiyon- lu ğ unda bir kahramana dönü ş ecek olan 24 ya ş ındaki kaleci Helmuth Duckadamda UTA Arad kulübünden alınmı ş tı. Steaua’nın yine bu yıllar içinde kadrosuna kattı ğ ı di ğ er önemli isimler arasında da santrfor Victor Piturca, ofansif orta saha Gavril Balint, sa ğ bek Ş tefan Iovan ve sol bek Ilie Barbulescu vardı. Peki, Steaua, Romanya Millî Takı- mı’nın da nüvesini te ş kil edecek bu oyuncuları birkaç sene içinde nasıl bir araya getirmi ş ti? İş te bu noktada ülkedeki rejimle de ili ş kilendirilen komplo teorileri devreye girmekteydi. Romanya, 1980’li yıllarda, Romanya Komünist Partisi Genel Sekreteri Nikolay Çavu ş esku’nun tek adam yönetimi altındaydı. Çavu ş esku’nun en büyük o ğ lu Valentin de aslen bir nükleer fizikçi olsa da futbola bir hayli meraklıydı ve Steaua taraftarıydı. Neredeyse bütün kulüplerin bir devlet kurumuna ba ğ lı oldu ğ u bir ortamda, devlet ba ş kanının o ğ lunun tuttu ğ u takımın, di ğ erlerine göre çok daha imtiyazlı bir konuma gelmesi de kaçınılmazdı. Tabiî komplo teorileri sadece Ste- aua’nın istedi ğ i oyuncuları transfer ederken birtakımkolaylıklar görme- siyle sınırlı de ğ ildi. Steaua’nın ayrıca Çavu ş esku rejiminin ye ş il sahalar- daki reklamyüzü olarak seçildi ğ i savları da hiç de azımsanacak dü- zeyde de ğ ildi. Elbette bu u ğ urda Ste- aua’nın ulusal düzeydeki lig ve kupa maçlarında kayırıldı ğ ı yönündeki iddialar da ayyuka çıkacaktı. 1984 yılında Steaua’nın teknik direk- törlü ğ üneyse Emerich Jenei getiril- mi ş ti. Jenei, futbolculuk yıllarında 1957’den 1969’da kadar kırmızı-mavili formayı giymi ş ve bu forma altında üç lig, dört de kupa ş ampiyonlu ğ u ya ş a- mı ş tı. Hatta bir de ilginç not dü ş elim; Jenei, Steaua’dan ayrılmasının ardın- dansa iki sezon Kayserispor’da oyna- mı ş ve futbolu da sarı-kırmızılı takımda bırakmı ş tı. Jenei, daha sonrasında teknik adam- lı ğ a da Steaua’nın genç takımlarını çalı ş tırarak ba ş lamı ş , ardından üç yıl kadar da kulüpte yardımcı antrenör- lük yapmı ş ve en nihayetinde 1975’te Steaua’nın teknik direktörü olmu ş , kulüpteki bu ilk döneminde de iki lig ve bir kupa ş ampiyonlu ğ u daha görmü ş tü. Bu bakımdan e ğ er Steaua bir proje takımına dönü ş türülecekse bu takımın ba ş ında olmaya en lâyık isimde Jenei’den ba ş kası olamazdı. Steaua, yapılan bu önemli yatırımların sonucundaysa 1984-1985 sezonunda ülkesinde hem ligi hemde kupayı kazanmayı ba ş arıyordu. Bu noktadan sonra artık sıradaki hedef, Avrupa kupalarında ba ş arıydı. Steaua’dan evvel Craoiva ve Dinamo… Öte yandan Rumen kulüpleri, 1970’lerde Avrupa’da tek tük ba ş arılar elde etmelerinin ardından -ki bunlar üst turlara ilerlemekten ziyade büyük takımlar kar ş ısında sürpriz galibi- yetle almaktan ibaretti- 1980’lerle birlikte daha büyük ba ş arıların gelebilece ğ ine dair ciddi sinyaller vermekteydi. İ lk olarak 1982-1983 se- zonunda Universitatea Craiova, UEFA Kupası’nda yarı finale kadar ilerle- mi ş ti. İ lk turda İ talya’dan Fiorentina ile e ş le ş en Craoiva, kadrosunda Daniel Passarella, Daniel Bertoni, Giancarlo Antognoni ve Francesco Graziani gibi yıldızları bulunduran ra- kibini Romanya’da 3-1 ma ğ lup etmeyi ba ş armı ş ve Floransa’daki rövan ş ı tek golle kaybetmesine ra ğ men turu geçen taraf olmu ş tu. İ kinci turdaysa İ rlanda Cumhuriyeti’nden Shamrock 1980’li yıllara damgasını vuran Steaua Bükre ş ’in unutulmaz kadrosu... Ayaktakiler soldan sa ğ a: Bölöni, Belodedici, Iovan, Barbulescu, Bumbescu, Ducadam. Oturanlar: Majearu, Lacatus, Balan, Balint, Piturca. Steaua’nın unutulmaz teknik direktörü Emerich Jenei... 112 113