TamSaha 258. Sayı / Mayıs 2026

vrupa futbolunda, kulüpler düze- yinde 1970’lerin ikinci yarısıyla 1980’lerin ilk yarısında İ ngilizlerin büyük bir üstünlü ğ ü söz konu- suydu. 1977’den 1984’e kadar Ş ampiyon Kulüpler Kupası’nda oynanan sekiz finalden yedisinde İ ngiliz takımları kupaya uzanmı ş - lardı. Liverpool’un dört ş ampiyon- lukla ba ş ı çekti ğ i bu dönemde NottinghamForest iki, Aston Villa da bir ş ampiyonluk elde etmi ş ti. İ ngilizlerin Kupa 1’deki bu büyük üstünlü ğ üyse 1984-1985 sezo- nunda, tüm zamanların en trajik finallerinden biriyle son bulacaktı. Brüksel’in Heysel Stadı’nda, Liver- pool ile Juventus’u kar ş ı kar ş ıya getiren final öncesinde İ ngiliz ta- raftarlar, tribünde İ talyan taraf- tarların bulundu ğ u bölüme do ğ ru yüklenmi ş , bunun üzerine ara- daki bir duvar İ talyanların üzerine yıkılmı ş ve çıkan izdihamda ne yazık ki 39 İ talyan futbolsever hayatını kaybetmi ş ti. Tribünde ya ş anan bu facianın gölgesinde oynanan final maçındaysa Juventus 1-0 galip gelmi ş ti. Ancak İ ngiliz kulüplerinin kupadaki he- gemonyasını asıl bitiren, UEFA’nın ya ş anan fâcia nedeniyle İ ngilizleri Avrupa Kupalarından süresiz ola- rakmen etme kararı almasıydı. Liverpool’aysa bu cezaya ek ola- rak üç yıllık bir men süresi daha eklenmi ş ti ( İ lerleyen yıllardaysa bu kararlar tekrar de ğ erlendirile- cek ve İ ngiliz kulüpleri 1990-1991 sezonundan itibaren Avrupa kupala- rına yeniden alınırken Liverpool’unsa bir sonraki sezon kupalara katılma- sına izin verilecekti). İ ngiliz kulüplerinin kurdukları büyük hâkimiyet sonrasında bir anda denk- lemdı ş ında kalmasıysa Ş ampiyon Kulüpler Kupası’nı sürprizlere hayli açık bir hâle getirecekti. Sezon ba- ş ında kupanın favorileri olarak son ş ampiyon Juventus’un yanı sıra Ba- yern Münih, Barcelona ve Bordeaux gösterilmekteydi. Verona, Ajax, Anderlecht, Porto, Aberdeen ve Göteborg ise finali zorlayabilecek di ğ er takımlar olarak görülmekteydi. Ancak söz konusu sezonda bu 10 ta- kımdan hiçbiri kupaya uzanamadı ve kupa tarihinin en önemli sürprizlerin- den biri gerçekle ş ti. Romanya ş ampi- yonu Steaua Bükre ş , Sevilla’da oynanan ve 120 dakikası golsüz sona eren finalde Barcelona’ya penaltılarda üstünlük kurarak bu büyük kupayı Do ğ u Avrupa’ya ta ş ıyan ilk takım olmayı ba ş ardı. Steaua’nın ba ş arısı, tek sezonluk bir rüzgârın etkisinden ziyade uzun vadeli, sistematik bir çalı ş manın ürünüydü. Ancak bu noktada bu çalı ş manın nasıl ş artlar altında yapıl- dı ğ ı tartı ş ma konusu olmaktaydı. Bu konuyu daha net anlatabilmek içinse filmi çok daha geriye, II. Dünya Sava ş ı’nın bitti ğ i günlere kadar sarmak gerekmekte. 1945 baharında Avrupa’da II. Dünya Sava ş ı sona erdi ğ inde sava ş ın kaybe- deni Almanya; İ ngiltere, ABD, Fransa ve SSCB’nin olu ş turdu ğ umüttefikler tarafından dörde bölünmü ş tü. Buna göre Almanya’nın kuzeybatısı İ ngilizlerin, güneybatısı Fransızların, güneydo ğ usu Amerikalıların ve ku- zeydo ğ usu da Sovyetlerin yönetimine bırakılmı ş tı. Yakla ş ık dört yıl sonra, 23 Mayıs 1949 tarihine gelindi ğ inde, İ ngiliz, Fransız ve Amerikan i ş gali altındaki bölgeler birle ş tirilmi ş ve Alman Federal Cumhuriyeti kurul- mu ş tu. Sovyetlerin buna kar ş ı yaptı ğ ı hamleyse aynı yıl 7 Ekim’e gelindi- ğ inde kontrolü altındaki bölgede Alman Demokratik Cumhuriyeti’ni in ş a etmek olmu ş tu. Aslında bölünen sadece Almanya de ğ ildi. Kıta Avrupası da kabaca Batı ve Do ğ u olarak ikiye ayrılmı ş tı. Do ğ u Avrupa’da, Demokratik Almanya’nın yanı sıra Çekoslovakya, Macaristan, Polonya, Romanya, Arnavutluk ve Yugoslavya’da da sosyalist yönetim- ler iktidarı ele geçirmi ş lerdi. Bunlar- dan son ikisi hâricindeki di ğ erleri de Sovyetlerin denetimi altındaydı. Buna kar ş ılık Batı Avrupa ve onlara ilâveten 110 A Steaua Bükre ş Onur Erdem Do ğ u’nun yıldızı Bundan 40 yıl önce, Ş ampiyon Kulüpler Kupası finalinde Steaua Bükre ş ile Barcelona kar ş ı kar ş ıya gelmi ş ve rakibine penaltılarda üstünlük sa ğ layan Steaua, Avrupa ş ampiyonlu ğ una ula ş an ilk Do ğ u Avrupa takımı olmu ş tu. Çavu ş esku rejiminin proje takımı olarak da görülen Steaua’nın kudretiyse 1989’da söz konusu rejimin son bulmasının ardından kısa süre içinde tükenecekti. 111