TamSaha 258. Sayı / Mayıs 2026

İ lk turda önce Arjantin’i, sonra İ talya’yı devirdiler Buna kar ş ın Polonya’nın 15 Hazi- ran’da Arjantin’e kar ş ı oynadı ğ ı ilk grupmaçı, Lehlerin tahmin edildi- ğ inden çok daha etkili bir takım oldu ğ unu herkesin görmesini sa ğ - layacaktı. Yedinci dakikada Polon- ya’nın sol kanattan Robert Gadocha ile kullandı ğ ı kö ş e atı ş ında Arjantin kalecisi Daniel Carnevali tuttu ğ u topu elinden kaçıracak ve top yere dü ş er dü ş mez orada bulunan Grzegorz Lato a ğ ları havalandırarak takımını 1-0 öne geçirecekti. Bu golden sadece bir dakika sonra orta sahada pasla ş makta olan Ar- jantinlilerden topu kapan Lato takı- mını bu kez kontrata ğ a kaldırıyor ve biraz ilerlemesinin ardından solun- daki Andrzej Szarmach’ın önüne güzel bir ara pası bırakıyordu. Szar- mach da topu yakalayıp Arjantin ceza alanına girecek ve Carneva- li’nin üzerinden plasesini yaparak farkı ikiye çıkartacaktı. Lubans- ki’nin sakatlı ğ ı nedeniyle kendisine ilk on birde yer bulmaya ba ş layan Szarmach, goldeki son vuru ş becerisiyle selefini aratmayaca ğ ını da göstermi ş ti. Polonya, erkenden iki farklı üstün- lü ğ ü yakaladı ğ ı ilk yarının kalan kısmında da üstün oyununu sürdü- rüyor fakat farkı daha da açmasını sa ğ layacak fırsatları de ğ erlendire- miyor, böylece devre arasına 2-0’lık skorla giriliyordu. İ kinci yarıdaysa 60’ıncı dakikaya gelindi ğ inde Ramon Heredia’nın golüyle Arjantin farkı bire indirse de iki dakika sonrasında Carnevali’nin elle topu oyuna sokmak istedi ğ i bir esnada Lato atılan topu Arjantinlilerden erken davranarak kapacak ve hemen sa ğ kö ş eden ceza sahasına girerek Carnevali’yi ma ğ lup ede- cekti: 3-1. 66’ncı dakikadaysa Carlos Babington’un attı ğ ı gol skoru belirliyor ve Polonya, Arjantin’i 3-2 ma ğ lup ederek turnuvaya mükem- mel bir ş ekilde ba ş lıyordu. Polonya, ikinci maçındaysa 19 Hazi- ran’da, Münih’te Haiti kar ş ısına çıkıyor ve 7-0’lık etkileyici bir galibiyetle sahadan ayrılıyordu. Böylece iki maçta dört puana ula- ş an Polonya, son sekize kalmayı da garantilemi ş ti. Zira İ talya’nın üç, Arjantin’inse bir puanı vardı. Ancak turu garantilemi ş olmaları, 23 Hazi- ran’da İ talya kar ş ısındaki son grup maçına çıkan Lehlerde herhangi bir rehavete ya da ciddiyetsizli ğ i yol açmamı ş tı ve ilk iki maçlarındaki güzel oyunlarını bumaçta da sür- dürüyorlardı. Kar ş ıla ş mada dakika- lar 38’i gösterirken sa ğ kanatta topu alan Henryk Kasperczak, kar ş ısına Fabio Capello gelince dikine hare- ketlenmektense içeri do ğ ru sokul- mu ş , ardından da penaltı noktası civarındaki Andrzej Szarmach’a do ğ ru topu kesmi ş ti. Szarmach da hârikulâde bir kafa vuru ş uyla bu ortayı gole çevirecek ve Polonya 1-0 öne geçerek İ talya’yı adeta ate ş e atacaktı. 44’üncü dakikadaysa kale atı ş ıyla oyunu ba ş latan Polonya, ar- dından uzun bir pasla savunmadan çıkıp sa ğ kanatta Kasperczak’ı topla bulu ş turuyor, rakip onsekize yak- la ş an Kasperczak yerden yarımyu- varlak civarındaki Deyna’ya do ğ ru oynuyor ve Deyna da geli ş ine çok sert bir ş utla yakın direk dibinden a ğ ları havalandırıyordu. Böylece devre arasına da 2-0’lık Polonya üstünlü ğ üyle giriliyordu. Bitime be ş dakika kalaysa Franco Causio’nun ceza sahasına doldurdu ğ u topu savunmadan ileri çıkmı ş olan Fabio Capello kontrol ediyor ve sert bir vuru ş la a ğ lara göndererek İ tal- ya’nın farkı bire indirmesini sa ğ lı- yordu. Ancak kalan kısa süre, Gök Mavililerin daha fazlasını yapması için yeterli olmayacak ve maç, Polonya’nın 2-1’lik galibiyetiyle sonuçlanacaktı. Arjantin’den sonra İ talya’yı da deviren Polonya, ilk turda oynadı ğ ı üç maçı da kazanan tek takımve attı ğ ı 12 golle de ilk turun en golcü takımı olarak bir anda turnuvanın favorileri arasına girmi ş ti. İ kinci tura gelindi ğ indeyse B Gru- bu’na dü ş en Polonya’nın rakipleri, ev sahibi Federal Almanya’nın yanı sıra İ sveç ve Yugoslavya’ydı. İ lkma- çında İ sveç’i Lato’nun tek golüyle deviren Polonya, ikinci maçındaysa Yugoslavya’yı 2-1 ma ğ lup ederken ş ampiyon Federal Almanya’yla aynı gruba dü ş me ş anssızlı ğ ını ya ş a- mı ş lardı. Hâliyle Polonyalıların rü ş t- lerini tammânâsıyla ispatlamaları için A takımlar seviyesinde bir tur- nuvada önemli bir ba ş arıya imza at- maları gerekmekteydi. Bu yolda da önlerindeki en önemli sınav, 1974 Dünya Kupası elemeleriydi. Fakat bu sınav da hayli zorlu olacaktı. Zira Polonya, Dünya Kupası eleme- lerinde İ ngiltere ve Galler’le aynı gruba dü ş mü ş tü ve bu gruptan sadece bir takımfinallere katılabi- lecekti. Daha da kötüsü, Polonya bu etaba hiç de iyi ba ş layamamı ş ve ilkmaçında Galler deplasmanından 2-0’lık yenilgiyle dönmü ş tü. Ancak Polonya, bir sonraki maçında evinde İ ngiltere’yi konuk etti ğ inde bu dezavantajı ortadan kaldıracaktı. Kar ş ıla ş manın yedinci dakikasında Robert Gadocha’nın golüyle 1-0 öne geçen Gorski’nin ö ğ rencileri, ikinci yarının hemen ba ş larında bir gol de Wlodzimierz Lubanski ile bulmu ş ve böylece güçlü rakiplerini 2-0 ma ğ lup etmeyi ba ş armı ş lardı. Polonya, sonrasında Galler’i konuk edece ğ i maçı da Robert Gadocha, Grzegorz Lato ve Jan Domarski’den gelen gollerle 3-0 kazanacak ve böylece İ ngiltere ile deplasmanda oynanacak sonmaç öncesinde grupta liderlik koltu ğ una otura- caktı. İ ngiltere’yi saf dı ş ı bıraktılar 17 Ekim 1973’te, Wembley Stadı’nda oynanacak final niteli ğ indeki son maç öncesinde Polonya’nın dört, İ ngiltere’ninse üç puanı bulunmak- taydı. Dolayısıyla bumaçta alaca ğ ı bir beraberlik bile Polonya’nın tur- nuvaya gitmesine yetecekti. Ancak İ ngilizlerin özellikle kendi seyircileri önünde son derece etkili oynadık- ları da bir gerçekti. Hâl böyle olunca maç öncesinde ibrenin yine de İ ngi- lizlerden yana oldu ğ u söylenebilirdi çünkü onlar açısından dü ş ünüldü- ğ ünde de grubun zirvesini ele geçi- rip finallere gitmelerine, yemeden atacakları tek bir gol dahi yetecek durumdaydı. Kritikmaçta İ ngiltere, beklendi ğ i üzere son derece atak bir oyun oy- nasa da Polonya’da özellikle kaleci Jan Tomaszewski pe ş pe ş e akıl almaz kurtarı ş lara imza atarak İ ngilizlere bir türlü gol ş ansı tanımı- yordu. 0-0 geride kalan ilk yarının ardındansa 57’nci dakikada sol ka- nada deplase olan Grzegorz Lato, orta çizgiyle taç çizgisinin kesi ş ti ğ i nokta yakınlarında topu almasının ardından hızla İ ngiltere kalesine do ğ ru hareketleniyor, onsekize yakla ş tı ğ ı esnada da sa ğ iç korido- rundan bindirme yapan Jan Do- marski’nin önüne do ğ ru pasını bırakıyordu. Domarski de geli ş ine düzgün bir vuru ş la yakın direk dibinden fileleri havalandırınca Po- lonya 1-0’lık üstünlü ğ ü yakalıyor ve İ ngiltere’nin i ş i iyice zora giriyordu. Yine de altı dakika sonra Martin Peters’ın Polonya ceza sahası içinde yerde kalması neticesinde İ ngiltere bir penaltı kazanıyor ve atı ş ı Allan Clarke’ın gole çevirmesiyle de skora denge geliyordu. Fakat bundan sonra geride kalan yakla ş ık yarım saatlik süre içinde de İ ngiliz hücum- cuları Polonya savunmasını ve kaleci Tomaszewski’yi bir daha geçmeyi bir türlü ba ş aramayacak, kar ş ıla ş manın 1-1’lik beraberlikle sona ermesi üzerine de Dünya Ku- pası finalleri için gerekli vizeyi alan taraf Polonya olacaktı. Aslında sadece İ ngiltere gibi bir fut- bol markasının saf dı ş ı bırakılması bile Polonya adına önemli bir ba ş arı hikâyesi sayılabilirdi ama Gors- ki’nin ö ğ rencileri, Federal Al- manya’nın ev sahipli ğ indeki turnuvada bundan çok daha fazla- sını da ba ş aracaklardı. Üstelik turnuva öncesinde Polonya açısından önemli dezavantajlar da söz konusuydu. Evvela Polonya, ilk turda hayli tâlihsiz bir kura çekerek İ talya ve Arjantin gibi iki ş ampiyonluk adayıyla aynı gruba dü ş mü ş tü. Gruptaki dördüncü takımsa turnu- vanın en zayıf takımı olarak görü- len Haiti’ydi. Dolayısıyla Polonya’nın bir üst tura çıkabilmesi için İ talya- Arjantin ikilisinden en az birine üstünlük kurması gerekmekteydi. Polonya adına bir di ğ er dezavan- tajsa takımın bir numaralı golcüsü Lubanski’nin, sakatlı ğ ı nedeniyle turnuvaya katılamayacak olma- sıydı. 90 91 Polonya, İ ngiltere’yi arkasında bırakarak 1974 Dünya Kupası’na katılma hakkını kazanmı ş tı. 1974 Dünya Kupası’nın iki büyük yıldızı gol kralı Lato ve kaleci Tomaszewski...