TamSaha 253. Sayı / Aralık 2025

71 70 Takvimler 11 Eylül 1973’ü gösterir- ken, dünyada seçimle ba ş a gelmi ş ilk sosyalist lider olan Ş ili Devlet Ba ş kanı Salvador Allende’ye kar ş ı, ABD’nin de deste ğ ini arkasına alan General Augusto Pinochet liderli- ğ indeki Ş ili Silahlı Kuvvetleri bir darbe düzenliyor ve ülkede yöne- time el koyuyordu. Allende, kimile- rine göre Pinochet’nin eline canlı geçmemek için ba ş kanlık sarayının dü ş mek üzere oldu ğ unu anladı ğ ı anda intihar etmi ş , kimilerine göreyse darbeciler tarafından öldü- rülmü ş tü. Darbe sonrasındaysa Ş ili’deki sosyalistlere kar ş ı adeta bir sürek avı ba ş latılacaktı. Ba ş kent Santiago’da bulunan ve Ş ili’nin en büyük stadı olan, aynı zamanda millî takımın da maçlarını oynadı ğ ı Estadio Nacional ise bir açık hava i ş kencehanesine çevrilmi ş ti. Mübala ğ a sanmayın, gerçekten de binlerce siyasî suçlu stadyuma getirilmi ş ve burada i ş kencelerle sorguya çekilmi ş ti. Ş ili’de bu deh ş et manzaraları ya ş a- nırken, millî takımın SSCB ile kar ş ı- la ş aca ğ ı play-o ff maçlarının zamanı da gelip çatmı ş tı. İ lkmaç 26 Eylül’de Moskova’daydı ve SSCB yönetimi, Ş ili’deki darbe hükümetiyle bütün diplomatik ili ş kilerini sonlandırdı- ğ ını açıklasa da Ş ili Millî Takımı, Moskova’ya gelmi ş ti. Hayli gergin bir atmosfer altında oynanan maçsa golsüz e ş itlikle sona ermi ş ti. Bu ilkmaçın üzerinden de haftalar geçerken rövan ş ın oynanmasının planlandı ğ ı Estadio Nacional’de i ş kenceler devam etmi ş ti ve bu in- sanlık ayıbı, anca 7 Kasım’da son bulmu ş tu. SSCB yönetimi, takımla- rını bu ş artlar altında Ş ili’ye gön- dermeye gönüllü de ğ ildi. Özellikle de maçın, darbe vah ş etinin sem- bolü hâline gelen Estadio Nacio- nal’de oynanmasına kar ş ı çıkıyorlardı. Buna kar ş ılık FIFA stadyuma birkaç gözlemci gönder- mi ş , henüz daha tutuklular stadyumda bulunurken sahayı inceleyen bu gözlemciler zeminin futbol oynamaya elveri ş li oldu ğ una kanaat getirmi ş , bunun üzerine de SSCB yönetimi millî takımlarını Ş ili’ye göndermeyeceklerini açıklamı ş tı. Bu karar üzerineyse FIFA, kar ş ıla ş - mayı 2-0 hükmen Ş ili lehine tescil edecekti. İş in daha da garibi, maçın sembolik bir biçimde oynanma- sında da bir sakınca görülmemi ş ti. Böylece 21 Kasım’da maç saati gel- di ğ inde Ş ili takımı sahaya çıkmı ş , tribünlerde de 15 bin ki ş i bu tek taraflı müsabakayı izlemek için toplanmı ş tı. Neticede Avusturyalı hakemErich Linemayr ba ş lama dü- dü ğ ünü çaldı, Ş ilililer santrayı yaptı ve takımkaptanı Francisco Valdes de takım arkada ş larıyla yaptı ğ ı birkaç pasla ş manın ardından yakın mesafeden bo ş kaleye ş utunu çekerek fileleri havalandırdı! Ş ili, Dünya Kupası’ndaydı! Bu e ş ine belki de bir daha rastlan- mayacak hâdiseyle birlikte turnu- vanın tümkatılımcıları netle ş mi ş ti. Son ş ampiyon Brezilya, eskisi kadar güçlü de ğ ildi. Üç dünya ş ampiyon- lu ğ u görmü ş Pele artıkmillî takımı bırakmı ş tı. 1970’in bir di ğ er yıldızı Tostao ise gözünden ya ş adı ğ ı sa- katlık nedeniyle futbolu bırakmak zorunda kalmı ş tı. Ev sahibi Federal Almanya ise ba ş ta Franz Becken- bauer olmak üzere Gerd Müller, Sepp Maier, Paul Breitner, Uli Hoe- ness veWolfgang Overath gibi çok de ğ erli oyunculara sahipti ve 20 yıl aradan sonra ikinci kez dünyanın zirvesine çıkmayı hedefliyorlardı. Ancak kar ş ılarında çok ciddi bir rakip vardı. O da, 1970’lerin ba ş ın- dan itibaren Avrupa futbolunda fır- tına gibi esmeye ba ş layan Ajax’ın iskeletini olu ş turdu ğ u Hollanda’ydı. Saha kenarında Rinus Michels, saha içinde de Johan Cruy ff ’un liderli ğ ini üstlendi ğ i Portakallar, Cruy ff ’un yanı sıra Rob Rensenbrink, Johnny Rep, Johan Neeskens, Ruud Krol ve Arie Haan gibi yıldızlara sahiplerdi ve o güne kadar görülmemi ş bir kolektivite ve dinamizmle oynuyor- lardı. İ lk tur grupları için kuralar çekildi- ğ inde en çok dikkat çeken e ş le ş - meyse Federal Almanya ile Demokratik Almanya’nın 1. Grup’ta birbirlerine rakip olmalarıydı. Grupta ayrıca Ş ili ve Avustralya da yer almaktaydı. Federal Almanya ilk maçında Ş ili’yi tek golle devirirken kar ş ıla ş madaki en ilgi çekici ayrın- tılardan biri, Dünya Kupalarının ilk kırmızı kartını hakemDo ğ an Baba- can’ın, Berti Vogst’a attı ğ ı tekme nedeniyle Ş ilili Carlos Caszely’ye göstermesiydi (Aslında oyuncu ih- raçlarının kırmızı kartla belirtilmesi uygulamasına 1970 Dünya Kupa- sı’nda geçilmi ş ti ama o turnuvada herhangi bir oyuncu ihraç edilme- yince dört sene sonra piyango Caszely’ye vurmu ş tu). Aynı gün Demokratik Almanya ise Avus- tralya engelini 2-0’la a ş mı ş tı. İ kinci maçlardaysa Federal Almanya, Avustralya’yı 3-0ma ğ lup ederek üst turu garantiliyor, Demokratik Almanya ile Ş ili ise 1-1 berabere kalıyorlardı. Sırada nihayet Do ğ u ile Batı’nın merakla beklenenmücadelesi vardı. So ğ uk Sava ş döneminde De- mokratik Almanya’nın içinde Fede- ral Almanya’nın bir eksklavı olarak kalan Batı Berlin’in etrafının Berlin Duvarı ile çevrilmesi ve Do ğ u’dan Batı’ya geçi ş lerin istisnaî durumlar hâricinde neredeyse kaldırılması (hava koridorları bile son derece dar üç hatla sınırlandırılmı ş tı) iki ülke arasının buz gibi bir hâle gelmesine yol açmı ş tı. Bu noktada, özellikle Demokratik Almanya cephesi, Fe- deral Almanya’ya kar ş ı alınacak bir galibiyetin çok iyi bir propaganda malzemesi yarataca ğ ı kanaatin- deydi. Bunun için de Do ğ u Alman futbolcular maça azami seviyede motive edilmeye çalı ş ılıyordu. İ ki Almanya daha önce millî takım- lar düzeyinde hiç kar ş ı kar ş ıya gel- memi ş ti. Her ne kadar Do ğ uluların gözünden bumaç daha önemli gö- rünüyor olsa da daha güçlü bir kad- roya sahip olan Federal Almanya maçın ilk bölümlerinde daha etkili olan taraftı. Ancak buna ra ğ men geli ş tirdikleri ataklardan sonuç ala- mıyorlar ve bir müddet sonra oyun dengeye oturuyordu. Maçta ilk yarı 0-0 sona ererken ikinci yarıda da bir müddet daha bu skor ve buna paralel dengeli oyun devam ede- cekti. Ancak 77’nci dakikada Erich Hamann’ın orta sahadan rakip ceza alanına gönderdi ğ i uzun pasta topla bulu ş an Jürgen Sparwasser önce onsekize girip Horst-Dieter Hött- ges’ten sıyrılıyor, ardından da topu kaleci Sepp Maier’in üzerinden a ğ - larla bulu ş turuyordu. Demokratik Almanya, bu golle 1-0’lık sürpriz bir galibiyete imza atacak ve grubu da lider tamamlayacaktı. Di ğ er maç- taysa Avustralya ile Ş ili golsüz berabere kalmı ş tı. Son ş ampiyon Brezilya’nın yanı sıra Yugoslavya, İ skoçya ve Sahra Altı Afrikası’nın Dünya Kupalarındaki ilk temsilcisi olan Zaire’yi bir araya getiren 2. Grup’taysa Brezilya tatsız bir ba ş langıç yapmı ş ve Yugoslavya önünde 0-0’lık beraberli ğ e razı ol- mu ş tu. İ skoçya ise Zaire’yi 2-0 yen- mi ş ti. Brezilya’nın tadı, bir sonraki maçta yine yerine gelmiyordu. Bu kez de İ skoçya ile golsüz berabere kalmı ş lardı. Yugoslavya ise Zaire’yi 9-0ma ğ lup ederek 20 yıl evvel Ma- caristan’ın kırdı ğ ı “Dünya Kupaları- nın en farklı galibiyeti” rekoruna ortak oluyordu. Sonmaçlardaysa Yugoslavya ile İ skoçya 1-1 berabere kalırken Brezilya ise Zaire’yi 3-0 yeniyordu. Böylece üç takımgrubu dörder puanla tamamlıyor ve averajları iyi olan Yugoslavya ile Brezilya tur atlarken İ skoçya ise nama ğ lup bir vaziyette turnuvaya veda etmek zorunda kalıyordu. Kupanın en büyük adaylarından Hollanda’ysa 3. Grup’ta Uruguay, İ sveç ve Bulgaristan’a rakip olmu ş tu. Portakallar ilkmaçlarında Uruguay’ı 2-0ma ğ lup ederlerken İ sveç-Bulgaristanmücadelesin- dense “gol” sesi çıkmamı ş tı. Hollanda sonrasında İ sveç önünde beklenmedik bir 0-0’lık beraberlik alıyordu. Uruguay ile Bulgaristan ise 1-1 berabere kalmı ş lardı. Hollanda, sonmaçındaysa Bulgaristan’ı 4-1 yenerken zorlanmıyor ve grubu lider tamamlıyor, ikinci sıraysa Uruguay’ı 3-0ma ğ lup etmeyi ba ş aran İ sveç’in oluyordu. İ talya, Arjantin, Polonya ve Haiti’yi bir araya getiren 4. Grup’taysa en ilgi çekici hikâye, İ talya’nın ünlü file bekçisi Dino Zo ff ’un gol yememe re- korunun turnuvanın en zayıf takımı olarak görülen Haiti kar ş ısında bo- zulmasıydı. İ talya, elemelerde kale- sinde tek bir gol dahi görmemi ş ti. Özel maçlar da dâhil edildi ğ inde en son 12 maç evvel, 20 Eylül 1972’de 1974 Dünya Kupası’nda Do ğ u-Batı mücadelesi... Do ğ an Babacan, Dünya Kupası tarihinin ilk kırmızı kartını Caszely’ye gösteriyor.