TamSaha 251. Sayı / Ekim 2025

Edwin van der Sar 63 62 1990’ların Ajaxmucizesinden 2000’lerin Manchester United hanedanına, Hollanda Millî Takımı’nın penaltı dramlarından Ajax CEO’lu ğ una… Edwin van der Sar’ın hayatı, kale direkleriyle yönetici masaları arasında sürerken emeklili ğ inde dahi herkese örnek olacak bir yolculuk. Kalede ve hayatta hep 1 numara H Olcay Deniz Çilingir ikâyeyi hepimiz biliyoruz. Sokak arala- rında kimse kaleci olmak istemez. Edwin van der Sar da çocuklu ğ unda, 29 Ekim 1970 günü do ğ du ğ u Hollan- da’nın güneyindeki Voorhout kasabası- nın sokaklarında me ş in yuvarla ğ ın pe ş inden ko ş uyordu. Futbol a ş kı onu önce memleketinin küçük kulübü Foreholte’ye, ardından VV Noordwijk’e sürükledi. Uzun boyu sayesinde defans hattında görev yapıyordu. Sonra hayatı- nın seyrini de ğ i ş tirecek o klasik sahne ya ş andı: “Bir gün kaleci gelmedi, hoca- mız ‘Sen en uzunsun, kaleye geç’ dedi.” Van der Sar’ın gayet mütevazî ş ekilde anlattı ğ ı bu hatıra, tarihin en büyük kalecilerinden birinin hikâyesinde yazılan ilk sayfa olacaktı. Futbol için geç sayılabilecek bir ya ş ta Louis van Gaal’in dikkatini çekmesiyle sayfalar çok daha hızlı yazılmaya ba ş - ladı. Noordwijk altyapısında antrenörlük yapan Ruud Bröring, yakın arkada ş ı Van Gaal ile oynadı ğ ı iskambil oyunları sırasında genç kaleciden söz edince, Ajax’ın kapıları ona açıldı. 20 ya ş ında Amsterdam’daki büyük sahneye çıkı- yordu. Ajax o dönemde Van Gaal’ın farklı futbol anlayı ş ına ra ğ men Johan Cruy ff ’un bıraktı ğ ı felsefî mirasla bes- lenmeye devam ediyordu. Cruy ff için kaleci, ilk hücum oyuncusuydu. Eldi- venleri dı ş ında her yönüyle bir saha oyuncusu gibi dü ş ünülmeliydi; kaleci- nin top da ğ ıtımı, pas kalitesi, oyunu okuma yetene ğ i en az kurtarı ş ları kadar de ğ erliydi. Bu anlayı ş , Ajax’ın o yıllar- daki kaleci antrenörü Frans Hoek tara- fından titizlikle uygulanıyordu. Van der Sar, ilk sezonlarında maçlarda kaleyi korumadı belki ama her gün Hoek’un gözetiminde çalı ş arak bumodern kalecilik anlayı ş ının ilk temsilcilerinden biri hâline geldi. Van der Sar’ın yükseli ş inde Cruy ff ’un ba ş ka bir tercihi de belirleyici oldu. Ajax’ın kale- sinde uzun yıllar Stanley Menzo görev almı ş , hatta Cruy ff ’un “uçan kaleci” hayalini kıs- men sahaya ta ş ımı ş tı. Ancak Menzo’nun 1992 UEFA Kupası finalindeki hataları son- rası sıra Van der Sar’a geldi. Ekim 1992’deki Cambuur maçının devre arasında oyuna gi- rerek ilk kez kaleyi devraldı. Menzo’nun PSV maçında yaptı ğ ı kritik hatalar ise genç kale- ciye asıl fırsatı verdi. Volendamdeplasma- nında bir daha eldivenleri bırakmamak üzere sahneye çıktı. Van der Sar’ın en ayırt edici özel- li ğ i, futbolun dramatik duygu dalgalanmaları kar ş ısın- daki so ğ ukkanlılı ğ ıydı. Kaybetti ğ inde öfkesini saklaması ve kazandı ğ ında abartılı sevinçler ya ş amaması, takımları için onu sâkin ama güvenilir bir liman yaptı. Kalecilerin çılgınlıklarıyla anıldı ğ ı bir dö- nemde o, bir istisnaydı. Frans Hoek’un ö ğ retti ğ i bir ba ş ka önemli ders de buydu: Kaleci gereksiz kahramanlıklara giri ş me- meliydi. Sadece gerekti ğ inde yere yatmalı, oyunu so ğ ukkanlılıkla yönetmeliydi. Bu yakla ş ım, Van der Sar’ın oyunu bir ‘da ğ ıtıcı’ gibi ele almasına yol açtı. Topu oyuna sokarken sadece ileri vurmayı de ğ il; do ğ ru adrese, do ğ ru zamanda göndermeyi ö ğ rendi. Cruy ff ’un Ajax’ının zihniyeti; ona topun de ğ erini, oyun kurmanın anlamını ö ğ retti. Kaleciye pas yasa ğ ı kuralının uygulanmaya ba ş lamasıyla bu beceri daha da önem kazandı ve Van der Sar, yeni dönemin en uygun temsilcilerinden biri oldu. Bu yüzden Ajax’ın hücumda yarattı ğ ı par- laklı ğ ın arkasında, oyunu geriden yöneten bir kaleci oldu ğ unu unutmamak gerekir. İ lk ba ş arılar ve İ talya’daki çetin günler 1991-1992 sezonunda UEFA Kupası’nı kaza- nan Ajax kadrosunda genç bir yedek kaleci olarak yer aldı. Asıl büyük sahne ise birkaç yıl sonra geldi. 1994-1995 sezonunda, Louis van Gaal yönetimindeki Ajax, Avrupa’yı fethetti ğ inde artık kaledeki isimVan der Sar’dı. O yıl Ş ampiyonlar Ligi kupasını kaldırdı, Hollanda’da üst üste dördüncü defa “Yılın Kalecisi” seçildi ve kıtanın en saygın eldivenlerinden biri hâline geldi. Modern kalecili ğ in en parlak temsilcilerinden biri do ğ mu ş tu. Ajax’ta kazanılacak neredeyse her ş eyi kazanmı ş , Ş ampiyonlar Ligi kupasını kaldırmı ş ve “Avrupa’nın en iyi kalecisi” ünvanını almı ş Edwin van der Sar için 1999 yazı artık yeni bir meydan okuma zamanıydı. Avrupa’nın dev kulüpleri kapısını çalıyordu. Manchester United, Peter Schmeichel’ın ardından kaleyi teslim edecek isim arıyordu; ancak