TamSaha 250. Sayı / Eylül 2025

Demokratik Almanya, haritada var oldu ğ u 41 yıllık süre zarfında futbolda dü ş man karde ş i Federal Almanya kadar olmasa da kayda de ğ er izler bırakmı ş tı. Olimpiyatlarda alınan madalyalar, Magdeburg’un kazandı ğ ı Kupa Galipleri Kupası ve tabiî ki 1974 Dünya Kupası’nda müstakbel ş ampiyon Federal Almanya’ya kar ş ı alınan galibiyet bunların ba ş lıcalarıydı. 104 105 T arihler 2 Mayıs 1945’i göstermek- teydi. Yakla ş ık be ş buçuk senedir Avrupa’yı kana bulamakta olan II. Dünya Sava ş ı’nın Eski Kıta’daki aya ğ ı, Sovyet tanklarının Berlin’e girmesiyle fiilen son buluyordu. Reichstag’a Sovyet bayra ğ ı diki- lirken Yevgeni Haldey’in deklan- ş öre basmasıyla da bu geli ş meyi tek bir karede özetleyen ome ş - hur foto ğ raf ortaya çıkmı ş tı. Altı gün sonra Fransa’daki Alman or- dusunun teslimoldu ğ unu açıkla- masıyla birlikte de Avrupa’da sava ş resmî olarak da nihayete eriyordu. Ma ğ lup Almanya artık galip taraftaki ABD, SSCB, Birle- ş ik Krallık ve Fransa’nın i ş gali al- tındaydı. Aynı yıl 17 Temmuz’dan 2 A ğ ustos’a kadar süren Postdam Konferansı’nda da Almanya’nın yakın gelecekteki kaderi çizile- cekti. Buna göre ülkenin kuzey- batısı İ ngilizlerin, güneybatısı Fransızların, güneydo ğ usu Ame- rikalıların ve kuzeydo ğ usu da Sovyetlerin yönetimine bırakılı- Demokratik Almanya Onur Erdem yordu. 23 Mayıs 1949 tarihinde de ABD, Birle ş ik Krallık ve Fransa i ş - gali altındaki bölgeler birle ş tirilerek Alman Federal Cumhuriyeti kurula- caktı. Aynı yıl 7 Ekim’e gelindi ğ in- deyse Sovyet kontrolü altındaki bölgede Alman Demokratik Cumhuriyeti in ş â edilecekti. Tahmin edilebilece ğ i üzere Demo- kratik Almanya, SSCB’nin kontro- lünde, sosyalist bir devlet olarak kurulmu ş tu. Ülkedeki spor politi- kaları da dönemin di ğ er sosyalist ülkelerindekine paraleldi. Spor ku- lüpleri amatör statüdeydi ve birço ğ u do ğ rudan devlet tarafından destek- lenmekteydi. Hatta bazı kulüpler devletin fabrikalarını temsil etmekte, bazılarıysa devletin polis gücüyle iltisaklıydı. Ülkedeki tüm sportif faaliyetler devlet kontrolündeydi 1949’dan 1957’ye kadar ülkedeki spor faaliyetlerinin tamamı, Demo- kratik Alman Spor Komitesi’nin (Deutscher Sportausschuß, kısaca DS) do ğ rudan kontrolü altındaydı. Komitenin, farklı spor bran ş ları için ayrı alt bölümleri vardı. Futbol bö- lümü de normalde bir futbol fede- rasyonunun üstlenece ğ i millî takım ve lig olu ş turma gibi faaliyetlerden sorumluydu. Bu do ğ rultuda ülke- deki ilk ulusal ş ampiyona 1948’de düzenlenirken SG Planitz kulübü turnuvada zafere ula ş arak Demo- kratik Almanya’nın ilk ulusal ş am- piyonu olmu ş tu. 1949-1950 sezonuyla birlikteyse ulusal lig DDR-Oberliga oynanmaya ba ş lıyor ve bu açılı ş sezonunun ş ampiyonu da ZSG Horch Zwickau (günümüzde FSV Zwickau) oluyordu. Demokratik Almanya Millî Takımı’ysa ilkmaçına 21 Eylül 1952 tarihinde deplas- manda Polonya kar ş ısında çıkarken bu özel maçtan 3-0’lık yenilgiyle ayrılıyordu. Demokratik Almanya ayrıca 1952’de FIFA ve 1954’te UEFA üyeliklerine de kabul edilmi ş ti. 1952’de ülkeyi yöneten Alman Sosyal Demokrat Partisi’nin polit- bürosu tarafından Devlet Beden E ğ itimi ve Spor Komitesi (Das Sta- atliche Komitee für Körperkultur und Sport) adı altında yeni bir ko- mite kurulması kararı alınması ne- ticesinde Demokratik Alman Spor Komitesi de bir çözülme sürecine girecekti. 1957’de Alman Jimnastik ve Spor Birli ğ i’nin (Deutscher Turn- und Sportbund, kısaca DTSB) faali- yete geçmesiyle de söz konusu spor komitesi resmî olarak kapatılacaktı. Ve nihayet 17 Mayıs 1958’de de De- mokratik Almanya Futbol Federas- yonu (Deutscher Fußball-Verband der DDR, kısaca DFV) kurulacaktı. Demokratik Almanya’yı Avrupa kupalarında temsil eden ilk kulüpse 1957-1958 sezonunda Ş ampiyon Kulüpler Kupası’nda boy gösteren Wismut Karl-Marx-Stadt (günü- müzde Erzgebirge Aue) olmu ş tu. Turnuvanın ön eleme turunda Po- lonya’dan Gwardia Var ş ova’ya rakip olanWismut, deplasmandaki ilk maçı 3-1 kaybettikten sonra evin- deki rövan ş ı aynı skorla kazanmı ş , bunun üzerine de üçüncümaça gi- dilmi ş ti. Bumaçsa futbol tarihin- deki belki de en tuhaf sonlardan birine sahne olacaktı. Polonya tem- silcisi maçın ba ş larında 1-0 öne ge- çerken, Wismut 90’ıncı dakikada beraberli ğ i yakalamı ş ve uzatma- lara geçilmi ş fakat bu bölümde, dakikalar 100’ü gösterirken stadın elektrikleri kesilmi ş ti. Maçı yöneten hakemse skoru bu ş ekilde tescil edince o günkü kurallar gere ğ i turu geçecek takımı belirlemek için yazı-tura atılmı ş ve ş ansı yaver gidenWismut, tur atlayan taraf olmu ş tu. AncakWismut, ilk turda Ajax’la e ş le ş ti ğ inde bu denli ş anslı olmayacaktı. Kendi evindeki ilk maçta rakibine 3-1 ma ğ lup olan Wismut, Amsterdam’daki rövan ş ta da tek golle yenilerek turnuvaya veda edecekti. Do ğ u yakasının hikâyesi Demokratik Almanya’yı Avrupa kupalarında temsil eden ilk kulüpWismut olmu ş tu...